BİYOLOJİ İLE İLGİLİ BAŞVURU KAYNAĞINIZ. " www.ossbiyoloji.net "
 
 

 

 POPULASYON GENETİĞİ

   

        

 Bir populasyonda takip edilen karakter üzerine zıt yönde etkileyen iki gen vardır. Bu

 iki alelin yüzde toplamı populasyondaki bu karaktere etkili genlerin toplam yüzdesini

 verir.  A+a=1 bağıntısı yazılabilir. Ortamda p kadar A geni ve q kadar a geni bulunduğu

 varsayılırsa   p + q = 1  bağıntısı yazılır.

    Bir karakter bakımından populasyonda AA-Aa ve aa genotipli bireyler olacağından

 Bunların toplamı AA+Aa+aa=1 bağıntısı yazılabilir.A=p ve a=q olduğundan  AA(1/4

oranında oluşurlar)=p2 ,Aa (1/2 oranında oluşurlar)=2pq ve aa=(1/4 oranında oluşurlar)

q2   Buradan   P2 + 2pq + q 2 = 1   bağıntısı yazılabilir.

    Nispi frekans:   Belli genotipteki birey veya genlerin populasyonda görülme

 yüzdesidir.

    Mutlak frekans:Belli genotipteki bireylerin populasyondaki sayısıdır.

 

 

Örnek:4000 kişilik populasyonda her yüz kişiden 16 sı düz saçlı ise;

a)Dominant ve resesif genlerin frekansı nedir?

b)Heterozigot bireylerin frekansı nedir?

c)Dominant gen taşıyan bireylerin frekansı nedir?

d)Homozigot bireylerin mutlak frekansı nedir?

Yanıt:

a) Populasyonda düz saçlılığın az görülmesi resesif karakter olduğunu gösterir.

aa=q2= 0,16 => q(a)=0,4 bulunur.  p+q=1 den  p(A)=1-q =1-0,4=0,6 bulunur. Dominant

 gen=0,6 ve Resesif gen=0,4 tür.

b) P2+2pq+q2=1 bağıntısında  heterozigotlar=2pq=2.0,6.0,4=0,48 bulunur.

c)Dominant gen taşıyanlar=p2+2pq= (0,6)2+0,48=0,36+0,48=0,84 bulunur.

d)Homozigot bireyler=p2+q2=(0,6)2+(0,4)2=0,36+0,16=0,52 bulunur.

 

Düşük frekanslı genlerin saptanması

 

Örnek: Populasyonda her 10000 kişiden biri resesif bir gen taşıyorsa;

a)Resesif ve dominant genin frekansı nedir?

b)Heterozigot bireylerin frekansı nedir? 

c)Resesif geni taşıyan bireylerin frekansı nedir?

Yanıt:

a)Resesif gen taşıyan bireyler=

aa=q2=1/10000 => q=1/100    (=0,01) bulunur.    

   Dominant gen taşıyanlar =

 AA =p2=1-1/100=99/100  (=0,99) bulunur.

b)Heterozigot bireyler =

 2.p.q=2.99/100.1/100=198/10000 bulunur.    

c)Resesif gen taşıyanlar=

2.p.q+q2 =198/10000+1/10000=199/10000  bulunur.   

 

Örnek:Populasyonda hastalıklı bireylerin görülme olasılığı 1/1600 ise heterozigot

 bireylerin görülme sıklığı nedir?

Yanıt: q2=1/1600 => q=1/40 dır.  P=1-1/40 =39/40 bulunur.

Heterozigotlar=2.p.q = 2.1/40.39/40 =78/1600=1/20 bulunur.

      Polialellikte gen frekanslarının bulunması

 

  İnsanlarda kan grupları poli alelliğe örnektir. A grubuna =p ,B grubuna=q  ve O

 grubuna =r dersek bunlardaki bağıntı şu şekilde gerçekleşir.A+B+O=1 den p+q+r=1

bağıntısı yazılır. Toplumdaki olabilecek  genotip çeşitlilik ise bize şu bağıntıyı verir. 

p2 + 2pq + 2pr + q2 + 2qr + r2 = 1

 

Örnek:İnsan populasyonunda Kan gruplarını belirleyen A geninin bulunma oranı 0,3 ,

B geninin bulunma oranı 0,2 ise ;

a)O geninin frekansı nedir?

b)Homozigot bireylerin frekansı nedir?

c)Kanında B grubu protein taşıyan bireylerin oranı nedir?

d)En kolay bulunabilecek kan grubu hangisidir?

Yanıt:

a) p(A)=0,3  q (B)=0,2 =>  1=p+q+r den     r(O)=1-(p+q) = 1-(0,3+0,2)=1-0,5 = 0,5

 bulunur.

b)Homozigot bireyler=p2 + q2 + r2  = (0,3)2 + (0,2)2 + (0,5)2 = 0,09+0,04+ 0,25=0,38

 bulunur.

c) Kanında B grubu protein taşıyanlar=AB-BB-BO => 2pq+q2+2qr bağıntısı

 kullanılır.Bağıntıya göre gen frekanslarını yerlerine yazarsak;

2.0,3.0,2+ (0,2)2 +2.0,2.0,5= o,6+0,04 + 0,20 = 0,36 bulunur.