BEYNİN BÜYÜKLÜĞÜ İLE ZEKA ARASINDA BİR İLİŞKİ VAR MIDIR?

                                                                                                                             TÜBİTAK  BİLİM VE TEKNİK/ KASIM-2013

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         İnsanın yeryüzünde yaşa-yan en başarılı tür olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.İnsanlar gibi Dünya’nın dört bir tarafına yayılmış, yaşadığı çevreye kıs-men de olsa hâkim olabilmeyi başarmış başka bir tür daha yok. İnsanın bu kadar başarılı olabil-mesinin sebebi diğer türlerden daha zeki olması ile ilişkilendirilir. Yanlış olan ise insanların diğer canlılara göre daha zeki olması-nın beyinlerinin büyüklüğüne bağlanmasıdır.Beynin büyüklüğü ile zekâ arasında doğrusal bir ilişki yoktur.

           Bir insan kısa boylu hatta cüce olduğu için beyni küçükse, bu onun daha az zeki olacağı anlamına gelmez. Bunu insan dışındaki türleri inceleyerek de anlayabiliriz. Örneğin yunuslarınbeyinleri -yaklaşık 1400 gram- insanların beyinleri ile hemen hemen aynı büyüklüktedir.Fakat görece zeki canlılar olmalarına rağmen yunusların insanlar kadar zeki olduğu söylenemez. Beyin ağırlıkları 8 kilogram olan balina türlerinin ise genel olarak yunuslar kadar zeki olmadığıdüşünülür. Balinalara göre çok daha zeki olduğu düşünülen orangutanların beyinleri ise sadece ortalama 400 gram civarındadır.

            Bir canlının diğerinden daha zeki olmasını sağlayan şey beyninin büyüklüğü değil, beynin kütlesinin canlının toplam kütlesine oranıdır. Yaklaşık olarak yetmiş kilogram olan bir insanda bu oran bire elli iken, diğer memeli hayvan türlerinde bire yüz seksene kadar düşer. Kuşlarda ise beynin kütlesinin canlının toplam kütlesine oranı yaklaşık olarak bire iki yüz yirmidir.

            Beynin kütlesinin canlının toplam kütlesine göre büyük olması, beynin daha büyük kısmının hafıza, düşünce, iletişim gibi entelektüel çaba gerekti-ren işlere odaklanmasını sağlar. Bu da canlının daha zeki olmasına sebep olur.